Zero Dark Thirty (2012)

Üç sene önce Amerikan milliyetçiliğinin haysiyetten dahi önde tutulduğu dönemlerde The Hurt Locker filmiyle Akademi tarihinin en sönük Oscar zaferlerinden birini yaşayan Kathryn Bigelow, altın heykelciğe kavuşan ilk ve tek kadın yönetmen olması dolayısıyla filmini sevemeyen ben gibilere bile küçük bir mutluluk yaşatmıştı. Elbette gönül isterdi ki sinema sanatının daha ön planda tutulduğu, Inglorious Basterds gibi yedinci sanata saygı niteliği taşıyan başyapıtlar ya da Avatar gibi sinemada devrim yaratan ilkler gibi bir film ile bu sıfata nail olmuş olsun fakat hem eleştirmenler hem yapım şirketlerinin baskısı, üstüne bir de mağdur Amerikan edebiyatıyla olan oldu. Bunun etinden sütünden faydalanınca gözünü daha ileriye diken Bigelow, sıradaki projesini Usame Bin Ladin’in yakalanış öyküsüne dikti. The Hurt Locker’da birlikte çalıştığı ve aynı filmle Oscar kazanan senarist Mark Boal ile tekrar kafa kafaya verdiler ve eh, evet, kahraman Amerika’nın bir başka öyküsüyle seyirciyi yeniden karşı karşıya getirdiler.

Toplamda iki buçuk saat süren Zero Dark Thirty’nin ismi tahmin edebileceğiniz gibi gece yarısını 30 dakika geçmesinden geliyor. Bigelow’un açıklamasına göre geçe yarısı ile sabaha karşı saat altı arasındaki herhangi bir saatte yapılan operasyonlarda gecenin karanlığının gizlenme ilkesiyle örtüştüğünü fakat asıl kavram olan zero dark hundred‘dan ziyade thirty‘nin kullanılma sebebinin ise Bin Ladin’in yakalandığı saate işaret ettiğini öğreniyoruz. Her neyse, filmin iki buçuk saatlik süresi zaman zaman hızlı aksa da çoğunlukla oldukça yavan ve sıkıcı ilerliyor. Jessica Chastain’in hayat verdiği CIA ajanı Maya’nın zeka pırıltılarıyla önce Ebu Ahmet denilen ve El Kaide’nin üst düzey isimlerinden olduğu tahmin edilen bir adamın peşine düşülüyor. Bu sırada ABD’nin bir takım hataları sonucu yaşadıkları kayıpları görüyoruz, bu da doğru Ebu Ahmet’in bulunmadığından başka bir anlam ifade etmiyor. Tam bu noktada Maya’nın hırsı, üstlerine karşı çıkışı ve kahraman oluşunun ilk filizlerine tanık olup Amerikanların aslında hiç de kaotik olmayan bir şekilde Bin Ladin’in sığınağını bulmasını izliyoruz. Filmin senaryosunu için Mark Boal ve Bigelow’a gizli belgeler ve kayıtların açıldığını zaten biliyoruz fakat filme yansıyanların ne kadarının gerçek ne kadarının kurmaca olduğu hakkında elbette kimsenin bir fikri yok. Emin olduğumuz tek bir şey varsa o da Hollywood’un “biz yeri gelince ABD eleştirisi de yaparız” dercesine ülkelerini kahraman ilan ettikleri filmlerde küçük de olsa bir hataya yer verdikleridir.

İşkence sahneleriyle ABD’li yetkililerden açıklama yapılmasını zorunlu kılan Zero Dark Thirty’de yalnızca ilk bir saatte, o da nadiren karşımıza çıkan malum işkenceler aslında yetkililerin iddia ettiği üzere “olduğundan daha abartılı” görünmüyor. Chastain’e eşlik eden ajan Dan rolündeki Jason Clarke’i de yalnızca bu işkence sahnelerinde gördüğümüzü söylesem abartmış olmam. Filmin bir diğer artısı gibi gözüken Kyle Chandler ise oldukça sönük kalmış. Bu durumda Bigelow’un elinde oyunculuğa dair Jessica Chastain’den başkası kalmıyor. Geçtiğimiz sene rol olduğu yedi film ile adından bol bol söz ettiren yetenekli oyuncu Zero Dark Thirty’de de filmin en elle tutulur işlerinden birine imza atıyor. Kendini en fazla gösterdiği, Kyle Chandler ile karşılıklı atıştıkları sahnede ise aktrisin beni memnun ettiğini söyleyemeyeceğim. Sanırım kendisi Take Shelter ya da The Tree of Life’taki gibi daha mülayim, daha naif rollerin insanı olmalı. En olmadı The Help’te gördüğümüz çatlak haliyle bizi güldürmeli. Tabii Amerikalı eleştirmenler bir kahramanlık filminin asıl kahramanını yere göğe sığdıramayacaklardı, ne bekliyorduk ki? Chastain çoktan ödüllere doyamaz hale geldi. Sektörde kendini henüz göstermiş bir isim olarak Oscar alıp alamayacağı ise şimdilik merak konusu.

Kameranın arkasına baktığımızda gördüğümüz ilk isim ise bu sene Killing Them Softly’de de insanüstü bir iş çıkaran sinematograf Greig Fraser. Açık alan çekimlerinin bir hayli bol olduğu bu filmde kucağına düşen her nimetten faydalanmayı biliyor Fraser ve filmin seyir zevkini oluşturan en önemli isimlerden biri oluyor. Senenin bir diğer Amerikan meselesi filmi olan Argo’yu da montajlayan William Goldenberg ise eğer oy bölünmesi yaşanmazsa Oscar’a bu iki filmden biriyle kavuşacak diyebiliriz. Herhangi bir filmde karşımıza çıkandan daha çok mekanda geçen Zero Dark Thirty her ne kadar tek bir zaman çizgisi üzerinde ilerlese de olayın seyirciye en açık şekliyle aktarılması görevini Goldenberg bir hayli başarılı şekilde yerine getiriyor. Filmin müzikleri ise yine Argo’da olduğu gibi Alexandre Desplat’ya teslim edilmiş. Müziklere yalnızca üç kez dikkat edebildiğimi söylemem gerekiyor. Bunda Bigelow’un ses efektlerini bestelere tercih etmesinin payı olduğunu düşünüyorum.

The Hurt Locker’da olduğu gibi gelen harikulade eleştiriler ve bolca ödüle rağmen beklentilerimi yükseltmediğim, zira altından ne çıkacağını herkes gibi tahmin ettiğim Zero Dark Thirty gereğinden fazla şişirilmiş bir film. Teknik anlamda ortalamanın bir hayli üstünde olsa da oyunculukları sönük, senaryosu ise milliyetçiliğe kurban gitmiş bir klişeden öteye geçemiyor. Bigelow aksiyon filmleri üzerinden giderse doğru adımlar atabilir fakat sıradaki filmlerini bir kez daha Amerikalıların tüylerini diken diken etmek uğruna harcarsa takipçi kitlesini arttırmayacaktır. Filmin Oscar yarışındaki konumu ise şu an için belirsiz zira Yönetmenler Birliği (DGA) Ödülleri açıklanmadan bir frontrunner‘ımızın olması pek mümkün değil. Yine de şunu belirtebilirim, Oyuncular Birliği (SAG) Ödülleri’ne aday olamayıp en iyi film Oscar’ını kucaklayan bugüne kadar yalnızca bir film oldu. İkincisinin Zero Dark Thirty olma olasılığı da istatistiksel anlamda bakınca oldukça düşük gözüküyor fakat neler olacağını kestirmek için oldukça erken. Şimdilik diyebileceğimiz tek şey Bigelow’un son filminin iyiden öteye geçemediğinden ibaret. Yine de son yarım saatine dikkat çekmekte fayda var.

Diğer yazıları Burak Hazine

Blind (2014) Körlük

Dünya prömiyerini Sundance’te yaptıktan sonra orada kazandığı senaryo ödülüne Berlin’den bir başka...
Devamı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir