Oscar Rehberi 2013: Ses Kurgusu, Ses Miksajı & Görsel Efekt

Önceki yazı: Özgün Müzik & Özgün Şarkı

En İyi Ses Kurgusu
Sinemada ses, örneğin Jaws’ta olduğu gibi, filmde istenilen atmosferi oluşturmak konusunda büyük önem taşır. Üç ayrı yetenek (mixer –ya da ses düzenleyicisi-, ses editörü ve kompozitör) tarafından yaratılıp uygulanan filmdeki ses üç unsurun birleşiminden oluşur (konuşmalar, ses efekti ve müzik). Bu unsurlar farklı bantlardadır, ayrı ayrı kaydedilirler ancak filmde hepsi bir arada çalıştırılırlar. Ses ekibi filmin hem yapım hem de yapım sonrası, yani post-prodüksiyon denen aşamasında çalışır.
Bir film sesinin yaratılmasındaki ilk iki aşama yapım sürecinde başlar. Bu, konuşmaların hemen hemen hepsinin ve bazı ses efektlerinin sette kaydedildiği aşamadır. Bu noktada görevli olan, kaydın temiz ve düzenli olmasını sağlayan zemin ses düzenleyicisidir. Arka plan sesi daha sonradan da kaydedilebileceği için öncelik konuşmalardadır. Gerektiğinde konuşma ve arka plan sesini kaydetmek için kılavuz kanal kullanılır. Ses karışımını elde etmek için gerekli tüm işler ses ekibi tarafından yürütülür: sesçi (kayıtçı) setteki ses kayıtlarından sorumludur ve ekibin geri kalanını idare eder. Ses ekibinin diğer elemanları ses kayıtçısı, mikrofon (boom) operatörü, kablocu ve geri oynatım (playback) operatörüdür.
2000 yılından bugüne en iyi ses kurgusu adı altında verilen, daha öncelerde en iyi ses efekti, en iyi ses efekti kurgusu gibi isimlerle verilen ödüle bu zamana kadar genelde aksiyon, macera, savaş, suç filmleri layık görüldü. Milenyum sonrasında animasyon filmlerindeki ses kurgusunun başarısı da anlaşılmaya başlandı ve bu kategoride ödül alan ilk ve tek animasyon film 2004 yılında The Incredibles oldu. Fakat gariptir ki son dört senedir animasyon filmleri gördüğümüz bu kategoride bu sene hiçbir animasyon film kendine yer edinemedi. Pixar Stüdyoları’nın sene içindeki başarısızlığı da buna bir işaret olsa gerek çünkü aday olan tüm animasyonlar onların elinden çıkma filmlerden oluşuyor.
Patlamalar, silah sesleri, çevre sesleri, müziğin ahengi, karakterlerin repliklerini en duru ve anlaşılır şekilde, tam zamanında verme işini yapan ses editörlerinin işi sanıldığı kadar kolay değil. Bu senenin ses kurgusu adaylarına bakacak olursak;
Zero Dark Thirty
Skyfall
Django Unchained
Argo
Life of Pi
Daha önce iki Peter Jackson filmi ile 2 Oscar kazanmış Ethan van der Ryn’a Argo‘da eşlik eden Erik Aadahl,  bu sene ikinci Oscar adaylığını kazanmış deneyimli bir ses editörü. Argo’nun en iyi film ve kurgu kategorilerindeki ivmesinden alacağı güçle ödüle kavuşma ihtimalleri oldukça güçlü gözüküyor. Tarantino’nun spaghetti Western denesi Django Unchained ile bu sene altıncı kez Oscar’a aday olan Wylie Stateman ise gönüllerin kazananı gibi dursa da kendisine pek şans verilmiyor. Aslında Western filmlerinin ses kurgusu kategorisinde iddialı oldukları bir gerçek fakat Akademi üyelerinin ilgisini çekip çekmeyeceği konusunda şüpheler var. Kendisi gibi pek şans tanınmayan bir ikili de geçtiğimiz sene Hugo ile söz konusu kategoride Oscar’ı kucaklamış Eugene Gearty ve Philip Stockton. Life of Pi gibi teknik özellikleriyle ön plana çıkan bir filmde isimleri geçse de diğer adayların arasından sıyrılıp ödüle kavuşmaları sürpriz olabilir. Kathryn Bigelow’un önceki filmiyle hem ses kurgusu hem de ses miksajı Oscar’ını kazanan Paul Ottosson ise kategorinin en iddialı isimlerinden biri. Zero Dark Thirty‘nin teknik yönünün ne kadar güçlü olduğu bilinen bir gerçek, Akademi’nin az adaylık vermeyi tercih ettiği eleştirmenlerin favorisi olan bu filmi boş göndermek istememeleri durumunda ödülü verecekleri film olacaktır. Son aday Skyfall da aynı Zero Dark Thirty gibi az sayıda fakat hak ettiği kategorilerde adaylık etmiş bir film. Daha önce Oscar kazanmış Per Hallberg ve Karen M. Baker, Akademi üyelerinin en iyi film kategorisinde aday olmayan bu tek adayı seçme ihtimalleri istatistiksel anlamda düşük olsa da uzmanlara göre ödüle en yakın isimler.
Kazanacak: Zero Dark Thirty (Burak), Skyfall (Zeynep)
Kazanabilir: Zero Dark Thirty (Zeynep), Skyfall (Burak)
Kazanmalı: Zero Dark Thirty (Zeynep), Django Unchained (Burak)
Aday olmalıydı: The Avengers

En İyi Ses Miksajı
 

Aynı ses kurgusu kısmında bahsettiğimiz gibi bir filme ait tüm ses ögelerini seyirciye en anlaşılır biçimde vermeye çalışmakla yükümlü ses düzenleyicilerinin işi bir hayli zor. Bir yandan arka planda çalan müziği kendi planında tutmayı, bir yandan çevre seslerini banda eklemeyi, diğer yandan da karakterlerin konuşmalarını gerektiği zaman ön plana almayı başararak büyük işlere imza atan ses düzenleyicileri, Oscar ödüllerinde uzun yıllardır onurlandırılıyorlar. Bu yılki adaylar şu şekilde;

Les Miserables
Lincoln
Skyfall
Argo
Life of Pi
Ses miksajı kategorisinde şöyle bir gerçek var. Eğer bir müzikal film kategoriye aday ise muhtemelen güçlü adaylar arasında yer alır. Kategorinin doğası gereği çevre sesleri, insan sesleri ve filmin besteleri ustaca bir araya getirilebiliyorsa -ki müzikal filmlerde bu olmazsa o filmin başarısından da pek söz edilemez, o filmin miksaj adaylığı alması o kadar da zor değil. Les Miserables‘ın bu gerekçeyle kategorinin en iddialı adayı olduğunu söylemek mümkün olsa da Skyfall ve Life of Pi‘ın da ödüle fazlasıyla yakın olduğunu söylemek mümkün. Argo ve Lincoln, her ne kadar en iyi film kategorisinin en güçlü iki adayı olsa da ses miksajı kategorisinde hüküm sürmekte zorlanmaktalar. Yine de Akademi’nin bu iki filmi boş göndermek istememesi gibi bir ihtimalin olduğunu hatırlatalım.
Kazanacak: Les Miserables
Kazanabilir: Skyfall
Kazanmalı: Skyfall
Aday olmalıydı: Django Unchained

En İyi Görsel Efekt

Dram, epik ve korku gibi birçok film türünde özel efektler, hayal ürünü olan illüzyonların yaratılmasını sağlar ancak hile yapmadan çekilmeleri imkansızdır. Çoğu kez özel efektler masrafı azaltmak için kullanılır. Donuk bir resmi kullanmak, devasa bir ulusal anıtı canlı oyuncularla çekmekten daha ucuz olabilir –aynı Gizli Teşkilat’taki Rushmore Dağı çekiminde olduğu gibi. Ayrıca özel efektler çekim yapılmak istenen yerin uygun olmadığı durumlarda bile çekim sanki orada yapılmış hissi verir. İki çeşit özel efekt vardır. Bunlar film görsellerinin manipülasyonuyla yaratılan görsel ya da fotografik efektler ve setteki mekanik aletlerle elde edilen mekanik ya da fiziksek efektlerdir.Görsel efekt teknikleri bilgisayar ortamında üretilmiş görüntüler (CGI), dijital karışımlar, dijital mat resimler, yeşil ekran teknolojisi, minyatürler, morfing (bilgisayar grafiği), hareket yakalama, rotoskop ve hareketli mat teknolojileri içerir. Mekanik efektler ise animatronik kuklalar, patlamalar, özgün ölçülerdeki mankenler, yağmur ve kar makineleri, kanlı kurşun saplanmalarını tekrarlayan fişekler ve oyunculara bağlanan kablolardan oluşur. Komplike bir efekt sekansı çeşitli görsel ve mekanik efektlerden oluşur.Özel efekt teknolojisi o kadar hızlı gelişme gösteriyor ki, fırça ile tuval üzerine resim boyama, geriden projeksiyon gibi uzun süredir kullanılan yöntemler artık rafa kalkmış durumda. Jaws’taki (1975) köpekbalığı için (zor koşullarda) kullanılan animatroniks teknolojisi, 1980’li ve 1990’lı yıllarda çekilen filmlerde daha da gelişmesine rağmen artık çok daha az kullanılıyor. Ancak morphing (bir imajın başka bir imaja dönüştürüldüğü bilgisayar ürünü efekt) gibi dijital efektler eski moda sayılmayacak kadar uzun süredir ortalıkta dolanıyor.Günümüz teknolojileri, bir oyuncunun hareketlerini bilgisayar-grafik modeline dönüştürebilen hareket yakalama gibi yöntemleri de içeriyor. Hareket yakalama dijital animasyonla birleştiğinde King Kong’ta (2005) olduğu gibi devasa goriller yaratılabiliyor. Yeşil ekran ise bilgisayar ürünü görüntülerin çekilen sahneyle bütünleştirilebilmesi için oyuncuların arkasına konulan yeşiş bir paneldir. Daha önce kullanılan mavi ekranın yerini, hatları daha ince yansıttığı için büyük oranda yeşil ekran aldı.Akademi ise filmlerde kullanılan bu özel efektlerin varlığını ilk defa, 1928 yılında en iyi film Oscar’ının ilk sahibi olan Wings ile keşfetmişti. Fakat 10 yıl süreyle hiçbir filme bu kategoride ödül verilmedi. 1938 yılında Spawn of the North filmine verilen özel ödülün ardından sonraki sene özel efektler, tamamen ayrı bir kategoride ödüllendirilmeye başladı. 1964’ten 71 yılına kadar en iyi özel görsel efekt adıyla verilen ödüller, 1977’den sonra en iyi görsel efekt adıyla dağıtılmaya başladı.Genelde bu kategoride üç film yarışmaktadır. 2007’de alınan bir kararla önce 15 film seçilecek, daha sonra bu 15 film arasından 7’si seçilip kısa liste oluşturulacak şeklinde kurallar değişti. 2010 yılına kadar maksimum üç filmin aday gösterilebildiği listede, iki sene öncesinden itibaren 5 film aday gösterilmeye başladı. Bu kategoride Oscar rekoru ise 15 adaylık ve 8 zaferle Dennis Muren’e ait. Ünlü yönetmen Stanley Kubrick’in onca başarılı filmine rağmen kazandığı tek Oscar ödülünün bu kategoride olduğunu da hatırlatmakta fayda var.

Life of Pi
The Hobbit: An Unexpected Journey
The Avengers
Prometheus
Snow White and the Huntsman
Sezonun başından beri görsel efekt yarışını önde götüren Life of Pi, filmin masalsı ve hayalgücünü zorlayan atmosferi ile ödüle en yakın film olarak görülüyor. Snow White gibi bir filmin adaylığı hala tartışılmakla birlikte Prometheus ve The Avengers’ın başarılı özel efektlerinin görmezden gelinecek olması üzüyor. Peter Jackson’ın seyirciyi yeniden Orta Dünya’yla buluşturduğu yeni filmi The Hobbit ise bu kategorideki ödülünü devam filmlerinde arayacak gibi duruyor. Adaylar arasında en iyi film kategorisine de aday olan tek filmin Life of Pi olduğu gerçeği, filmin bugüne kadar ilgili kategoride aday olduğu neredeyse bütün ödülleri de kazandığı düşünüldüğünde bu seneki Oscar tahminleri arasında en kesin zaferlerden birini yaşayacağını söylemek mümkün.
Kazanacak: Life of Pi
Kazanabilir: The Hobbit: An Unexpected Journey
Kazanmalı: Life of Pi
Aday olmalıydı: Cloud Atlas



Sırada: Yabancı Dilde En İyi Film
Diğer yazıları Burak Hazine

Star Wars Bölüm 7’nin Gizli Kahramanları

Dün aldığımız habere göre yedinci Star Wars filminin senaristi olarak açıklanan Michael...
Devamı

2 Comments

  • Benim merak ettiğim bu film müzik efekleri hangi hoparlörlerle yapılıyor referans hoparlör almak yeterli olur mu acaba çünkü bir sahnede bir sesin arkadan gelmesini istiyorsak bunu referans hoparlörlerle yapabilirmiyiz yoksa bir sinema ses sistemıyle mi yapmak daha iyi olur. Bu konu hakkında bilginiz var mı acaba ?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir