Pera Müzesi’nde Azerbaycan Sineması: Bu Kino Çox Gözal

Pera Müzesi’nde Azerbaycan Sineması: Bu Kino Çox Gözal
24 Ocak- 02 Şubat 2014

Pera Film, Azerbaycan Avrupa Topluluğu (TEAS) işbirliğiyle, Azerbaycan sinemasının yönelimlerini sergileyen sekiz filmlik bir seçkiyi, Bu Kino Çox Gözal’ı sunuyor.

Fransız Lumiere kardeşlerin Cinematographe’ı icat etmesi ve patentini almasından kısa bir süre sonra, 1879’dan beri Bakü’deki petrol sahalarını aktif olarak belgeleyen Fransız girişimci, fotoğrafçı ve kameraman Alexandre Michon, bu şehrin hareketli görüntülerini çekmeye başladı. İlk filmini 1898’de çekti. Belçikalı Pirone kardeşler Bakü’ye gelip 1915’te Filma adında bir anonim şirket kurduktan sonra Azerbaycan’daki film endüstrisi hızla büyüdü. Pirone kardeşler ayrıca Bakü, Yerevan ve Tiflis’te film dağıtım büroları kurdu, Rus yönetmen ve film yapımcısı Boris Svetlov’u davet etti, Svetlov daha sonra çok ünlenen bazı filmler yönetti ve yapımını gerçekleştirdi. Bakülü petrol baronlarının maddi desteğini alan Svetlov, 1915’te Azerbaycan sinemasının ilk uzun metrajlı filmini yönetti – Petrol ve Milyonlar Diyarı, daha sonra Fikret Aliyev tarafından Kızıl Uçurum adıyla 1980’de yeniden çekildi. Bir yıl sonra Svetlov, Arşın Mal Alan (Üzeyir Hacıbeyov) adlı ilk müzikal komediyi çekti. Bu sessiz filmde kadın rollerini de erkekler oynuyordu. Film yıllar sonra, 1945’te, sesli olarak ve kadın oyuncularla yeniden çekildi. Sovyet öncesi dönemde Azerbaycan filmleri genel olarak işçilerin yaşamına, petrol sahalarına ve devrime odaklandı. 1920’de Sovyet yönetimi kurulduktan sonra Azerbaycan SSC sinemasını millileştirmeye karar verdi. 1922’de ilk sinema fabrikası kuruldu ve 1923’te Azerbaycan Foto-Film Müdürlüğü adını aldı. Bu dönemde en ünlü ve en sevilen filmler müzikal komediler oldu. Svetlov’un Arşın Mal Alan’ının 1945’te (ve 1965’te) yeniden çekilmesi, bu türün popülerleşmesine katkıda bulundu, sonraki yıllarda Randevu (1955), Bahtiyar (1955), Bu Değilse O (1965), Ahmet Nerede? (1964) ve Kaynana (1978) gibi filmler yapıldı.

Azerbaycan’ın 1991’de bağımsızlığını kazanmasının ardından ülke sineması yeni bir aşamaya geçti. 1990’ların başından beri ülke, devasa petrol ve doğal gaz rezervlerinden elde ettiği gelirin giderek artan bir bölümünü kültürel projelere aktarıyor ve etkileyici sonuçlar elde ediyor. 2010’da ilk, film sektörü vakfının kurulmasından sonra da dikkatini sinemaya vermeye başladı. Komedinin hala popüler olmasına karşın (Şanslı Yüzük, 1991, Aç Ahmaklar 1993 vs.), daha ciddi konular da ele alındı. 1990’dan bu yana 1000’in üzerinde film yapıldı. Son 5-6 yılda Bakü’de yeni sinemalar açıldı, eskileri yenilendi, kamuoyunun ilgisi sinemaya çekildi. Azerbaycan sinemasının son derece parlak tarihinde yetenekli oyuncular ve film yönetmenleri var, gerekli ilgi ve finansmanla Azerbaycan film endüstrisi daha da ileriye gitmeyi hedefliyor.

Arşın Mal Alan

Yönetmen: Nikolai Leshenko, Reza Tahmasib
Oyuncular: Rashid Behbudov, Leila Bedirbeili, Lutfali Abdullayev
Azerbaycan; 95’, 1945, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

25 Ocak Cts 16.00 / 2 Şubat Pzr 16.00

Bu hafif komedide L. Beibutov, Arşın adında zengin bir Azeri tüccarı oynuyor. Arşın, filmin adından da anlaşılacağı gibi evlenmek istiyor. Geleneklere göre görücü usulüyle evlenmesi gerekiyor. Hiç görmediği biriyle evlenmek istemeyen Arşın, mütevazı bir kumaş tüccarı kılığına giriyor; kendi seçeceği bir kadın bulmayı ve sonra onu istemeleri için ailesini zorlamayı umuyor.

Yarasa

Yönetmen: Ayaz Salayev 
Oyuncular: Mariya Lipkina, Rasim Balayev, Tolib Khamidov
 
Azerbaycan; 78’, 1995, renkli
 
Azerice; Türkçe altyazıyla

1 Şubat Cts 18.00 / 2 Şubat Pzr 14.00

Ajas Salajev’in yönettiği ve sinemanın 100. yılına adanmış bu farklı ve şaşırtıcı film, klasik aşk üçgenini ele alıyor ve Batı edebiyatı, müziği ve sinemasıyla ilgili göndermelerle dolu. 1920’lerde tozlu bir şehirde (muhtemelen Azerbaycan’ın başkenti Bakü) geçen film; genç bir aktrisin, yaşlı ve bilge kocasının ve serseri aşığının romantik hikayesini anlatıyor. Aktrisin kocası sanat uzmanı ve “Fantezi Dünyası” dersi veriyor. Olayların çoğu bir sinemada geçiyor, filmin başında ise sessiz film klasikleri (Golem, Dr. Caligari’nin Muayenehanesi) piyano eşliğinde gösteriliyor, Turan adlı aktris ve kocası da büyük bir dikkatle izliyor. Alışılmadık ve hatta zaman zaman tedirgin edici bir film olan Yarasa’da ayrıntılara büyük özen gösterilmiş. Yönetmen Salajev aynı sokakların görüntülerini günün ve yılın değişik zamanlarında çekiyor ama hep aynı açıyı kullanıyor.

Buta

Yönetmen: Ilgar Najaf
Oyuncular: Rafig Guliyev, Tofig Aliyev, Elnur Karimov
Azerbaycan; 98’, 2011, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

24 Ocak Cuma 17.00 / 2 Şubat Pzr 16.00

Azerbaycan’ın ücra köylerinden birinin yamacında çekilen bu sevimli ve çağdaş peri masalı, büyükannesiyle yaşayan yetim Buta’ya odaklanıyor. Meraklı ve tatlı bir çocuk olan Buta, günlerini mutlu bir biçimde kırlarda gezerek geçiriyor. Köyün zorbaları Buta’yı, bir arkadaşının onurunu korumak zorunda bırakınca o da tepkisini gösteriyor ve yetişkinliğe ilk adımını atıyor.

Kale

Yönetmen: Samil Nacafzada
Oyuncular: Rasim Balayev, Vidadi Gasanov, Julia Pereflid
Azerbaycan; 83’, 2008, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

30 Ocak Prş 17.00 / 31 Ocak Cuma 19.00

Azerbaycan dağlarındaki ücra bir köyde savaş, kahramanlık ve aşk üzerine tarihsel bir film çekmeye gelen ekip, gerçek bir savaşın ortasına düşüyor. Yaşamın sanata öykünmesinin etkileyici bir hikayesi bu film, 81. Akademi Ödülleri’nde Yabancı Film dalında Azerbaycan’ı temsil etti.

Kutsal Hayvan

Yönetmen: Yavar Rzayev
Oyuncular: Nuraddin Mehdikhanly, Vafa Zeynalova, Munavvar Aliyeva, George Gafarov
Azerbaycan; 83’, 2011, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

30 Ocak Prş 19.00 / 1 Şubat Cts 14.00

Film, bir ergenin, koyun sürüsüyle zor koşullar altında hayatta kalma mücadelesini anlatıyor. İsmail annesi, kardeşleri ve otoriter babasıyla yaylada yaşıyor. Baharda ve yazın rahat bir hayat süren aile için, kışın gelmesiyle birlikte çile de başlıyor. Aile, fırtına gelmeden önce yayladan iniyor, ama İsmail sürüye bakmak için geride kalıyor.

40. Kapı

Yönetmen: Elcin Musaoglu
Oyuncular: Hasan Safarov, Gyuliar Nabiyeva, Rovshan Agayev
Azerbaycan; 82’, 2009, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

24 Ocak Cuma 19.00 / 31 Ocak Cuma 17.00

14 yaşındaki Rüstem, köyde annesiyle yaşıyor; babasını Rus mafyası öldürmüş. Rüstem, babasının ölümünden sonra para kazanmak için yasadışı yollara başvurmadan kendisini ve annesini geçindirmeye çalışıyor. Hayaliyse bir müzik grubuna katılmak. Filmin adı, kırk odalı bir evden bir prensesi kurtarmayı konu alan bir masala dayanıyor; son kapıyı kimse açamadığı için sırrı korunuyor. Köylüler de kendi köylerine kırkıncı kapı adını takmış.

Çövkan

Yönetmen: Rafig Guliyev
Azerbaycan; 11’, 2011, renkli
 
Azerice; Türkçe altyazıyla
 

25 Ocak Cts 14.00 / 29 Ocak Çrş 19.00

Bu film, Azerbaycan’ın ulusal sporu olan ve Orta Çağ’dan beri oynanan “çövkan”dan minyatürler sunuyor. Agdamlı çoban Cafer ve atı Baykurt’un dostluğu ele alınıyor. Çövkanın adı, oyunda kullanılan ve hokey sopasına benzeyen tahta aletten geliyor. Çövkan oyunu Dede Korkut’ta (MS 7. yy) ve Nizami’nin şiiri “Hüsrev ile Şirin”de de geçiyor. At sırtındaki oyuncular, ellerindeki ucu kıvrık bir tahta sopa olan çövkanla topa vurarak rakip kaleye gol atmaya çalışıyor; bütün oyuncular ulusal giysiler (şapka, arkalık ve pantalon) giyiyor.

Çölcü

Yönetmen: Shamil Aliyev
Oyuncular: Salome Demuria, Vidadi Gasanov, Javidan Mammadly
Azerbaycan; 80’, 2012, renkli
Azerice; Türkçe altyazıyla

25 Ocak Cts 14.00 / 29 Ocak Çrş 19.00

Bir bozkır adamı, şehirlerden uzakta, doğayla uyum içinde yaşıyor. Babası ona bozkır hayatının tüm bilgeliğini öğretiyor. Babasının ölümünden sonra, köyden gelen genç bir kadınla tanışıyor. Bu onun yaşamında yeni bir sayfa açıyor ve önünde uzanan, bilinmezliklerle dolu yaşama doğru önemli bir adım atıyor. Film 2014 Akademi Ödülleri Yabancı Film kategorisi Azerbaycan resmi adayıydı.

Diğer yazıları Burak Hazine

45. SİYAD Ödülleri

  2012 yılında gösterime giren toplam 59 filmin 11’inin çeşitli dallarda değerlendirildiği...
Devamı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir