Oscar

Published on Şubat 18th, 2015 | by Burak Hazine

Oscar Rehberi: Bölüm II

Share Button

87. Akademi Ödülleri ya da 2015 Oscar Ödülleri öncesinde (kısa metrajlar hariç) her kategoriden tarihsel bir inceleme yapıp, bir takım teknik ve akademik bilgilerle süslediğimiz Oscar Rehberi’nin 2. bölümü aşağıda. Sanatsal ve teknik kategorilere göz attığımız ilk bölümü buradan okuyabilirsiniz.

En İyi Film

En iyi film kategorisi, her bir Akademi üyesinin oylayabildiği ve aday olabildiği tek kategori olma özelliğini taşıyor. Yıllardır yalnızca beş adayın yarıştığı en iyi film kategorisi kurallarında üç sene önce yapılan değişiklikler sonucunda 10 filmin aday gösterilmesi karar alınmıştı. Bu kararda o sene pek çok insanın favorisi olan Wall-E ve The Dark Knight’ın en iyi film kategorisine aday gösterilmemesinin büyük etkisi olduğu kabul ediliyor. Sonraki iki senede ise özellikle The Blind Side gibi niçin aday olduğu anlaşılmayan filmler ilk 10’a girince bu sene Akademi kurallarda bir değişikliğe daha gitti. Yeni kurala göre bu kategoride 5 ila 10 arasında aday olabilirdi. Bir filmin aday olması içinse tüm Akademi üyelerinin (yaklaşık 6000 kişi) en az yüzde 5’inin (yaklaşık 300 kişi) kişisel sıralamasında birinci sırada olması gerekiyor.

Akademi tarihine baktığımızda en iyi film kategorisiyle ilgili pek çok önemli veri görebiliyoruz. Bunlardan ilgi çekici olan birkaçını sizler için sıralamış olalım:

* Lord of the Rings: The Return of the King, herhangi bir oyunculuk kategorisinde aday gösterilmeden 10’un üzerinde Oscar kazanmış tek film.
* 2006 tarihli Martin Scorsese filmi The Departed, yabancı bir filmin tekrar sinemaya uyarlanması özelliğini taşıyan tek Oscar kazananı.
* 1938 yılında aday olan Grand Illusion, İngilizce dışında bir dilde bu ödüle aday gösterilen ilk film olma özelliğinde taşıyor.
* Argo (2012), yönetmen kategorisinde adaylığı olmadan bu ödülü kazanan son yapım.
* Titanic, aynı isim (James Cameron) tarafından yapımcılığı üstlenen, yönetilen, senaryosu yazılan ve kurgulanan tek film.
* Shakespeare in Love (1998), yönetmen ödülünü kazanmaksızın en iyi film dahil en çok Oscar kazanan (7 Oscar) tek film.
* 1934 tarihli It Happened One Night, bu ödülü kazanan ilk komedi filmi olma özelliğini taşıyor.
* En iyi film Oscar’ını kazanan tek korku filmi The Silence of the Lambs olurken The Return of the King ise bu ödülü kucaklayan tek fantastik film.
* Tarihte yalnızca üç yapım en büyük beş ödülü (film, yönetmen, senaryo, aktör, aktris) kucakladı: It Happened One Night (1934), One Flew Over the Cuckoo’s Nest (1975) ve The Silence of the Lambs (1991)
* 11 Oscar kazanarak rekoru elinde tutan üç film: Ben Hur, Titanic ve The Return of the King
* Hem Altın Palmiye, hem de Oscar’ı kucaklayan tek film 1955 yapımı Marty.
* The Godfather Part II, bu ödülü kazanan ilk ve tek devam filmi.
* En uzun süreli en iyi film 3 saat 54 dakika ile Gone with the Wind, en kısa süreli en iyi film ise 1 saat 31 dakika ile Marty.

En İyi Yönetmen

Birden fazla kez ödül alan ve ödülün iki kişiye birden verilmesi durumlarından ötürü en iyi yönetmen kategorisindeki Oscar ödülü geçtiğimiz 87 sene boyunca toplamda 89 tane heykelcik olmak üzere 68 farklı yönetmene verildi. 1’inci Akademi Ödülleri’nde drama ve komedi dallarında ayrı ayrı verilen yönetmen Oscar’ı, sonraki sene drama kategorisinin kapatılmasıyla o günden beri genelde drama filmlerine verilir oldu. 34’üncü ve 70’inci Oscar Törenleri’nde ise ödül, tek bir isimden ziyade yardımcı yönetmenlere de verildi.

steven-soderberghAslında kategorinin isminin dilimize çevrildiği şekli yanlış zira ödülün adı “directing”, açıklaması ise “excellence in cinematic direction achievement.” Yani “en iyi yönetmen” değil, “en iyi yönetim” şeklinde çevrilmesi daha doğru oluyor. Bunun nasıl bir önemi var diyebilirsiniz. Hemen açıklık getirelim. Önceleri “best director” yani direkt çeviri ile en iyi yönetmen ödülünü veren Akademi, bu ismin getirdiği açıklıkla bir yönetmeni o sene içinde yaptığı tüm filmlerle değerlendiriyordu. Bunun gibi çeşitli kafa karışıklıklarını gidermek istedikleri için koydukları yeni kurallar çerçevesinde bir yönetmenin adaylığını tek bir filmle sınırlandıran düzenlemeyi kabul ettiler. Fakat bu yine de başarılı yönetmenlere etki etmedi. Yine yakın zamandan örnek vermemiz gerekirse 2001 yılında hem Traffic hem de Erin Brockovich ile aday olan Steven Soderbergh, kategorideki 5 boş yerden ikisine birden oturmayı başarmıştı. Aslında bu kendisi bir dezavantaj olarak da görülebilirdi çünkü oyların bölünme ihtimali vardı. Fakat sonuç ne oldu? Soderbergh, Traffic filmindeki yönetmenlik başarısı sonucu Oscar’ı kucakladı!

Tarihe biraz daha bakacak olursak, en iyi yönetmen Oscar’ını kucaklayan en genç isim 32 yaşında ödülü kazanan Norman Taurog (Skippy – 1931); en yaşlı isim ise 74 yaşında ödülü kazanan Clint Eastwood (Million Dollar Baby – 2005) oldu. Bu kategoride en çok aday gösterilen isim 12 adaylıkla William Wyler iken ödülü en çok kazanan isim ise 4 zaferle John Ford. Üçer kez Oscar’ı kucaklayan yönetmenler ise Frank Capra ve William Wyler. Ödüle beşer kez aday gösterilip hiçbirini kazanamayan isimler arasında ünlü yönetmen Alfred Hitchcock bulunuyor. Yaşayan en büyük yönetmenlerden kabul edilen ve geçtiğimiz sene 8’inci ve 9’uncu Oscar adaylıklarını kazanan Martin Scorsese ise 2007 yılında The Departed ile Oscar’ı kucaklamadan önce 6 kez bu kategoride aday gösterilmişti. İlginç bir bilgi de verelim: West Side Story’nin yönetmenlerinden Jerome Robbins, bu filmden önce ya da sonra başka hiçbir filmin yönetmenliğini yapmadı. Asya’dan gelip de Oscar’ı kazanan tek yönetmen Ang Lee (Brokeback Mountain – 2005) iken bugüne kadar hiçbir siyahi isim ödüle kavuşamadı. Oscar kazanan tek kadın yönetmen ise dört sene önce The Hurt Locker ile tarihe geçen Kathryn Bigelow oldu.

Senaryo

Bir filmin yaratılması için atılan ilk adım olan senaryo, Akademi tarafından 1940 yılına kadar tek bir kategori halinde ödüllendiriliyordu. O yıldan sonra ise uyarlama ve özgün senaryo olmak üzere iki ayrı kategoride değerlendirilmeye başlandı. Daha sonra 1957 yılında tekrar birleştirilen bu iki kategorideki en son değişiklik 2002 yılında yapıldı. On yıllardır çok çeşitli senaryolara verilen bu ödül, bazı zamanlar en iyi film Oscar ödülüne layık görülen yapımın senaristine gidiyor. Söz konusu kategoride en çok adaylığı bulunan senarist ise 16 adaylıkla Woody Allen. Öykü, diyalog ve storyboard üçlemesinden oluşan senaryoların ödüllendirilmesi hem bir filmin o konudaki iddiasını arttırırken hem de diğer kategorilerdeki Oscar şansına göz kırpan bir belirteç niteliği taşıyor.

En İyi Kadın Oyuncu

Akademi tarafından 84 yılda verilen toplam 85 en iyi kadın oyuncu Oscar’ı, bugüne kadar 70 farklı isime gitti. İlk senelerde bir oyuncu birden fazla performansla aday gösterilebilirken, 1931 yılından itibaren her bir kadın oyuncunun spesifik bir performansla listede adının yer almasına karar verildi. Ayrıca bir kişinin aynı oyunculuk kategorisinde isminin ikinci kez geçmesi de kural dışı kabul edildi. 1937 yılından itibaren de yalnızca filmde belli bir süre kamera karşısında gözüken, yani başrol diyebileceğimiz, isimlerin aday gösterilebildiği best actress in a leading role ismini aldı. Meryl Streep bugüne kadar bu kategoride 19 kez aday gösterilerek rekoru elinde tutarken ödülü en fazla kazanan isim ise 4 Oscarlı Kathrine Hepburn oldu. Kategorinin bugüne kadarki en yaşlı adayı Emmanuelle Riva (85), en genç adayı ise Quvenzhane Wallis (9).

En İyi Erkek Oyuncu

Geçtiğimiz 87 yıl boyunca Akademi, aynı anda iki ismin birden ödüllendirilmesi ve aynı isimlerin birden fazla kez ödüle layık görülmeleri sebebiyle toplamda 78 aktöre 88 ödül dağıttı. Kadın oyuncu kategorisinde olduğu gibi Oscar Ödülleri’nin 4’üncü yılında başrol ve yardımcı olmak üzere ikiye ayrılan kategoride bugüne kadar 9 farklı oyuncu 2’şer kez ödüllendirildi. Spencer Tracy ve Laurence Olivier ise 9’ar kez bu kategoride aday gösterilerek bir rekora imza attılar. Hepimizin bildiği gibi usta oyuncu Peter O’Toole ise 8 kez aday gösterilmesine rağmen hiçbir zaman ödüle layık görülmedi. Ödülü alan en genç oyuncu ise 29 yaşında The Pianist’te sergilediği performans ile Adrien Brody.

piyanist

En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu

İki adayın kazanması ve aynı isimlerin birden fazla kez ödüle kavuşması gerekçeleriyle geçtiğimiz 79 yılda, 76 farklı kadın oyuncuya takdim edilen en iyi yardımcı kadın oyuncu Oscar ödülü, 16. Oscar Ödül Töreni’ne kadar hepimizin tanıdığı altın heykelcik yerine bir plak şeklindeydi. Bugüne kadar toplamda 6 kez bu ödüle aday gösterilen Thelma Ritter, bu adaylıkların hiçbirini ödüle çeviremeyerek iki rekoru birden elinde barındırıyor. Yardımcı kadın oyuncu kategorisinde ikişer kez ödül kazanan Dianne Wiest ve Shelley Winters da ilgili rekora sahip isimler. 1963 yılı İngiliz yapımı Tom Jones isimli film de üç kadın oyuncusunu birden bu kategoride aday gösterebilme başarısını gösterdi.

En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu

Bugüne kadar dağıtılan 79 yardımcı erkek oyuncu ödülü, 72 farklı aktöre gitti. Aynı yardımcı kadın oyuncu kategorisinde olduğu gibi kazananlar 16. Oscar Ödül Töreni’ne kadar heykelcik yerine bir plaket ile ödüllendiriliyordu. Walter Brennan kazandığı üç Oscar ödülünü de bu kategoride alarak aynı zamanda Akademi tarihinin rekorunu da elinde barındırıyor. The Godfather serisinin ilk iki filmi de üç oyuncusunu birden bu kategoride aday yapma başarısına sahip oldu. Geçtiğimiz sene Beginners ile ödülü kucaklayan Christopher Plummer (86) bu ödülü kazanan en yaşlı isim olurken 8 yaşında onurlandırılan Justin Henry de en genç kazanan olma sıfatını taşıyor.

Yabancı Dilde En İyi Film

Bu kategoride yarışan filmler, diyaloglarının büyük kısmı İngilizce dışı olmasının yanında aynı zamanda Amerika Birleşik Devletleri dışında bir ülkede yapılma zorunluluğu aranan filmlerden oluşuyor. Geçmişe baktığımızda ilk Akademi Ödül Töreni’nde, yabancı dildeki filmlerle Hollywood yapımlarının değerlendirme bakımından ayrılmadığını; 1947 ve 1955 yılları arasında ise yabancı dildeki bu filmlerin, özel bir onur ödülü ile ödüllendirildiği görüyoruz. 1956 yılından sonra ise Akademi, İngilizce dili dışındaki bu filmler için tamamen farklı bir kategori açarak bugünkü yabancı dilde en iyi film kategorisinin temellerini attı.

HANEKE_2012_Amour_official_posterDiğer Oscar ödüllerinin aksine, yabancı dilde en iyi film ödülü belli bir kişiye atfedilmez. Kazanan filmin yönetmeni, filmin yapım ülkesi adına ödülü kabul eder. Yıllar geçtikçe bu kategorinin kazananlarında Avrupa hakimiyeti görülmeye başlandı. Bugüne kadar verilen 66 ödülden 52’si Avrupa ülkelerine giderken 6’sı Asya, 3’ü Afrika, 3’ü de Amerika kıtası dahilindeki ABD dışı ülkelere gitti. İtalyan yönetmen Federico Fellini, bugüne kadar ödüllendirilen 4 yabancı dilde filmin yönetmenliğini yaparak bu alandaki rekoru elinde tutuyor. En çok ödül kazanan ülke 11 zafer, 3 özel ödül ve 27 adaylıkla İtalya. İsrail ise 10 kez aday olmasına rağmen hiçbir zaman ödülü evine götüremedi.

En İyi Animasyon Film

Akademi, Oscar ödüllerinde animasyon filmler için ayrı bir kategori açalı tam 13 yıl oldu. 2002 yılında Dreamworks yapımı Shrek’in bu kategorideki ilk heykelciği kucaklamasıyla birlikte başlayan maraton, her sene başvuran animasyon film sayısına oranla çoğu zaman üç, bazen de beş adayla devam etti.

Daha önce 1991 yılında Beauty and the Beast’in en iyi film kategorisinde Oscar’a aday gösterilmesinden sonra ilk defa 2009 yılında Up ve 2010 yılında Toy Story 3 bu kategoride yarışan animasyon filmler oldu. Up ve Toy Story 3 gibi bir diğer Pixar animasyonu olan Wall-E ise vizyona girdiği sene sadece 5 filmin en iyi film yarışında yer alması sebebiyle listede kendine yer bulamamıştı –onun yerine en iyi animasyon film heykelciği ile yetinmişti.

En İyi Belgesel

Bugüne kadar eleştirel anlamda oldukça olumlu karşılanan The Thin Blue Line, Roger & Me, Touching the Void, Hoop Dreams, The Interrupters, Fahrenheit 9/11 ve Waiting For Superman gibi pek çok belgesel, Akademi’nin belgesel branş üyeleri tarafından adaylık statüsüne layık görülmedi. Bu filmlerden Hoop Dreams’in aday olamaması sonrasında çıkan kargaşa, Akademi’nin belgesel kategorisindeki oylama sisteminde değişikliğe gitmesine yetti. Kural değişikliklerinden etkilenen bir diğer film de Michael Moore’un, tüm zamanların en yüksek hasılat yapan belgesel filmi sıfatlı yapıtı Fahrenheit 9/11 oldu. 2004 seçimlerinden önce televizyonda gösterilen film, bu sebepten ötürü aday gösterilmedi. En iyi film kategorisinde de aday gösterilme izni olan belgesel filmlerden bugüne kadar hiçbiri bu kategoride aday olabilmeyi başaramadı.


Yazar Hakkında

İstanbul’da doğdu. Liseyi bitirdikten sonra öğrenimini sinema üzerinde devam ettirmek istediyse de 6 sene sonunda tıp doktoru oldu. Biletsiz.com ve Sinema Kulübü‘nde yazdı. 2 sene süren Blogger macerasını sonlandırarak Sinematopya'yı kurdu. Şimdilerde ise junior bir hekim. Bir yandan mesleğini icra edip bir yandan da sinema konusunda kendini geliştirmeyi hedefliyor. E-posta: [email protected]



3 Responses to Oscar Rehberi: Bölüm II

  1. Metin says:

    Bazı düzeltmeler;

    1. * 1938 yılında ödülü kazanan Grand Illusion, İngilizce dışında bir dilde bu ödüle layık görülen ilk film olma özelliğinde taşıyor. -yanlış. Grand Illusion ödül alamadı, adaylıkla yetindi. Yabancı dilde bir film bugüne dek hiç ödül alamadı.

    2* Driving Miss Daisy (1989), yönetmen kategorisinde adaylığı olmadan bu ödülü kazanan son yapım. -yanlış, çünkü geçtiğimiz sene Argo bu şekilde ödül kazandı.

    • Burak Hazine says:

      Teşekkürler. Grand Illusion konusunda adaylık yerine ödül yazılmış, düzeltildi. Argo mevzusu da aynı şekilde, o bir hata değil aslında çünkü yazı geçtiğimiz seneki törenden önce hazırlanmıştı. :)

  2. suat says:

    Geçtiğimiz sene Beginners ile ödülü kucaklayan Christopher Plummer (86) bu ödülü kazanan en yaşlı isim olurken 8 yaşında onurlandırılan Justin Henry de en genç kazanan olma sıfatını taşıyor.

    burada bir düzeltme de ben yapmak isterim. justin henry en genç adaydı. ödülü o yıl melyvn douglas “being there” filmiyle kazanmıştı.

Bir Cevap Yazın

Back to Top ↑