Connect with us

Sergio Leone’nin Bir Zamanlar Üçlemesi: Giriş

Yayın tarihi:

-

Hegel, Shakespeare ve Martin Eden Üzerinden

“Güneşin altında yeni bir şey yoktur.”

Sergio Leone’nin “Bir Zamanlar Üçlemesi”nin en meşhur filmi bilindiği üzere Once Upon a Time in America’dır (C’era una volta in America/Bir Zamanlar Amerika, 1984). Bir diğer taraftan serinin öteki filmlerine baktığımızda Once Upon a Time in the West (C’era una volta il West/Bir Zamanlar Batıda, 1968) ve Once Upon a Time… the Revolution (Giu la testa/Eğil, Sersem, 1971) filmlerini görürüz. Leone, çeyrek asırda ortaya çıkardığı bu üçlemede Amerika’nın bir asrını anlatır. Bir Zamanlar Üçlemesi’ne dikkat ettiğimizde, yönetmenin önceki eserlerine nazaran bu üçlemesiyle sosyo-ekonomik açıdan farklılıklar sezeriz. Bununla beraber yâdda saklanmalıdır ki Leone, filmlerinde uzaklaşan ya da yalnız kalan erkekleri konu edinir. O, bir motivasyon ile hareket eden fertleri anlatır ve bundan dolayı bu üçlemedeki tarihselcilik, ferdi anlamamıza hizmet edecek noktaya ulaşır. Leone tarihselciliği, fertleri benzeştirmekten ziyade onların kişiselliğini anlamamız için olanak sağlar.

sergio

Pek bilindik bir Latince deyiş vardır, nihil nove sub sole. Türkçe’ye “güneşin altında yeni bir şey yok” şeklinde çevrilir. Ama anlamını idrak için bir cümlelik çeviriden ziyade tarih felsefesi yapmak gereklidir ki deyiş, kendinde yoğun bir felsefi öne sürümün de anahtarıdır . G. W. F. Hegel, Türkçe’de Tarihte Akıl olarak basılan ders notlarında tarihsel süreci şu sözlerle açıklar: “Doğadaki yeniden canlanma yalnızca aynı şeyin yinelenmesidir: hep aynı döngüyle gelen can sıkıcı bir tarih. Güneşin altında yeni bir şey yoktur. Ama tinin güneşiyle iş değişir. Onun gidişi, devinişi bir kendini yineleme değildir; tersine, tinin daima başka biçimlere girmesiyle değişen görünüşü özünde ilerlemedir.” Sergio Leone, güneşin altında yeni bir şeyin olmadığını göstermekle birlikte tinsel gelişime de karşı çıkar. Hegel’in felsefesinde değişen görüngüler tarihin tekerrüründen ibarettir ancak öz de bir noktada sabit kalmaz, tekâmül eder. Başlangıçta, Tin maddeden gayrıdır Hegel’in öğretisinde, madde Tin’in yansıması, tezahür etmesidir. Fizik metafizikten sudur eder, metafizik fizikten değil. Hegel’i referans alınacak ve mukabele edilecek nokta seçmek Leone’yi anlamamıza yardım edecek bir bütünlük sağlayacaktır. Leone’nin kontrasını Shakespeare’in Kış Masalı’nda, şu dizelerde bulmak olasıdır ki: “Olsun; doğayı geliştiren araçlar da doğanın kendi yarattığı araçlardır ancak; doğaya katkıda bulunduğunu söylediğiniz sanat da doğanın kendi yarattığı bir sanattır. Görüyorsunuz ya, tatlı kız, bizler narin bir fidanla en yabanıl kütüğü evlendirerek  bayağı türden bir ağacı gebe bıraktırabiliriz daha soylu bir tomurcuğa. Doğayı onaran, daha doğrusu, değiştiren bir sanattır bu; ama sanatın kendisi doğadır.”

batıda

Shakespeare’in bu dizelerinin sırrı metafiziği yani kültürü maddeleştirmesindedir. Doğayı (fizik-madde-ten-içgüdü) dönüştüren kültür (metafizik-mana-tin-akıl), bizatihi doğa üzerinden dönüştürülmüştür. Bu dönüştürme işlemi yaratım değil, bir devşirme işlemidir. Çünkü yoktan var edilmemiştir. Terry Eagleton, Türkçe’de Kültür Yorumları olarak basılan kitabında, kültürel materyalizm deyişinin tekrar içermekte olduğunu söyler. Evvela kültürün tanımını yaparak insanın materyal hayatının faaliyetlerine işaret ettiği yorumunda bulunur. Bu nedenle, kültür özünde materyal bir imleme içermektedir zaten. Bu Leone’nin üçlemesinde vurguladığı esastır. En başa dönecek olursak, Leone, Hegel’in güneşin altında yeni bir şey yoktur saptamasına katılır, değişen fenomenlerin yalnızca birer tekerrürden ibaret olduğunu düşünür. Fakat tinsel ilerlemesine ise kültürün zaten doğadan kaynaklandığını ve özleri itibari ile aynı oldukları gerekçesi ile karşı çıkar gibidir. Doğanın aşkınlığı da ancak doğa üzerinden üretilebilen araçlar ile var olabilir.

Bir Zamanlar Amerika’da, Noodles’ın tuvalette Jack London’ın Martin Eden kitabını okuduğunu görürüz. Leone bu hamle ile film ile kitap arasında kurgusal bir aynılık kurarken, Martin Eden kitabının, üçlemedeki Amerika için önemi de apayrıdır. Martin Eden, London’ın sözleri ile harcadığı yoğun kültürel mesai sonucu şu fikre kani olur:  “Okumaları sırasında iki kurgu okulunun var olduğunu keşfetmişti. Biri, insanın dünyevi kökenini yok sayarak ona Tanrı gibi davranıyor, öteki de cennetten gönderilen rüyaları ve ilahi olanakları yadsıyarak onu bir toprak parçası yerine koyuyordu. Martin’in düşüncesine göre her iki okul da yanılıyordu ve bu, bakışın ve amacın aşırı bir biçimde teke indirgenmesinden kaynaklanan bir yanılgıydı. Bir taraftan toprak okulunun acımasız vahşiliğine meydan okurken öte taraftan da Tanrı okulunun dalkavukluğuna soyunmadan yapılabilecek, gerçeğe yaklaşan bir uzlaşma vardı.” (s. 261)  Martin’in kanaatinde ikili bir ret vardır. Toprak okulu dediği rafine materyalizmi ve Tanrı okulu dediği rafine idealizmi reddederek Shakepeareyen bir uzlaşıma varır. İkili ret, diyalektik ikili kabuldür aslen. Martin’in kanaatinde doğanın kültür üreticiliği ve kültürün doğayı dönüştürücülüğü saklıdır. Leone’nin üçlemesine sızmış olan doğa ve kültürün birbirine içkinliğidir bu.

once-upon-a-time-in-america-180

Shakespeare’den bahsetmenin anlamı da şuradadır ki, Leone’nin karakterleri doğa ve kültür motifini içlerinde barındırırlar, alegoriktir filmleri, Shakespeare’in oyunları gibi. Bir Zamanlar Batıda filminde Frank ve Morton karakterleri ile alegori kurar; ilki doğanın, ikincisi kültürün suretidir. Aynı zamanda filmde eski doğal hayat ve yeni kültürel hayat ikiliği de yaratılır. İkinci film, Devrim’de ise doğa ve kültür alegorisini canlılık ve katılaşmışlık olarak kurar. Son filmi, Bir Zamanlar Amerika’da ise temasını alt sınıf ve üst sınıf şeklinde kurarak sinema tarihine kalıcı izler bırakır.

Devamı gelecek…

 

Okumaya Devam Edin
Yorum yapmak için tıklayın

Yorum bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Rüya gibi filmler Kundura Sinema’da!

Yayın tarihi:

-

Yazar:

Kundura Sinema’nın çevrimiçi izleme platformu Kundurama‘nın yeni seçkisi “Rüyanın Öte Yakası” yayında! 

New York merkezli bağımsız ve deneysel film platformu Kinescope’un kurucusu ve sinema yazarı Pawel Wieszczecinski’nin küratörlüğünde hazırlanan seçkide, izleyicinin hafızasını, zihnini ve duygularını harekete geçirmeye hazır ikisi kısa 3 film gösterilecek.

İngiliz sanatçı ve yönetmen ikili Daniel & Clara’nın 2019 yapımı belgeselleri “Notes From A Journey / Bir Yolculuktan Notlar” yalnızca görsel değil işitsel olarak da duyularımızı açmaya davet ederken; Berlin ve Cannes festivallerinin geleceğin yönetmenleri arasında gösterip desteklediği Hindistanlı genç yönetmen Payal Kapadia’nın rüyalardan ve efsanelerden beslenen ödüllü kısa filmleri de izleyiciyi geçmiş zaman masallarını andıran ruhani bir dünyanın içine çekecek.

“Rüyanın Öte Yakası” seçkisi 19 Temmuz’a dek Kundurama‘da Türkçe altyazılı ve ücretsiz izlenebilecek.

 

Okumaya Devam Edin

“Karanlık Kutunun Doğu Serüveni” Desteğinizi Bekliyor

Yayın tarihi:

-

Yazar:

Prodüksiyonunu Kinema Film’in, senaristliğini ve yönetmenliğini Nihan Belgin’in üstlendiği “Karanlık Kutunun Doğu Serüveni” adlı dokü-dramanın önümüzdeki aylarda çekimlerine başlanması planlanıyor. Ön hazırlık çalışmaları yaklaşık 2 yıldır devam eden proje, Dünya’da çekilen ilk fotoğrafın izini sürerek fotoğrafın icadı ve günümüzdeki fotoğraf çılgınlığını farklı perspektiflerden anlatacak sinematografik bir anlatı olacak. Tarihteki ilk fotoğrafın çekilme anı gibi sahnelerle tarihi atmosferi yeniden canlandıracak belgesel filmde ayrıca İstanbul ve Doğu’ya dair onlarca arşiv fotoğrafı yer alacak. Filmin dış ses anlatımı ise Türkiye’nin en özel seslerinden aktör Metin Belgin yapacak.

Proje ekibi, Fongogo’da oluşturduğu kampanya sayfasıyla da izleyicilerini projenin bir parçası olmaya davet ediyor. Bütçesinin bir kısmını kitlesel fonlama yöntemiyle elde etmeyi planlayan proje, verilen destekler karşılığında destekçilerine çeşitli ödüller de sunuyor. Bağımsız sinemanın yanında olan sanatseverlerin desteğiyle hayat bulacak projenin kampanya sayfası 60 gün boyunca desteklere açık olacak.

Projeyle ilgili tüm detayların yer aldığı Fongogo kampanya sayfasına bu linkten ulaşabilirsiniz:

https://fongogo.com/Project/karanlik-kutunun-dogu-seruveni

KÜNYE
Senarist-Yönetmen: Nihan Belgin
Yapımcı: Umut Beşkırma
Görüntü Yönetmeni: Hakan Körezli
Dış Ses: Metin Belgin

www.kinemafilm.com.tr

Okumaya Devam Edin

53. Siyad Ödülleri Sahiplerini Buldu

Yayın tarihi:

-

Yazar:

Sinema Yazarları Derneği (SİYAD) üyelerinin oylarıyla belirlenen 2020 yılı Türkiye Sineması’nın ‘En İyileri’, salgın koşullarında çevrimiçi yapılan ve oyuncu Tuğrul Tülek’in sunuculuğunda gerçekleşen ödül töreninde açıklandı. Ercan Kesal’ın yazıp yönettiği Nasipse Adayız, En İyi Film Ödülü dahil toplam beş ödül kazandı. Nasipse Adayız’ı dört ödülle Nuh Tepesi, üç ödülle Bina ve bir ödülle Kronoloji izlediler.

Bu yılki SİYAD Onur Ödülleri’nin sahipleri oyuncu Nur Sürer ve belgesel sinemacı Can Candan, Emek Ödülü’nün sahibi ise emektar sinema makinisti Ali Koçoğlu oldu.

 

53. SİYAD Ödülleri’nin sahiplerinin tam listesi:

En İyi Film: Nasipse Adayız

En İyi İlk Film: Nuh Tepesi

En İyi Yönetim: Ercan Kesal / Nasipse Adayız

En İyi Senaryo: Ercan Kesal / Nasipse Adayız

En İyi Kadın Oyuncu Performansı: Cemre Ebüzziya / Kronoloji

En İyi Erkek Oyuncu Performansı: Ali Atay / Nuh Tepesi

En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu Performansı: Selin Yeninci / Nasipse Adayız

En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Performansı: İnanç Konukçu / Nasipse Adayız 

En İyi Görüntü Yönetimi: Federico Cesca / Nuh Tepesi

En İyi Müzik: Can Demirci / Bina

En İyi Kurgu: Yorgos Mavropsaridis / Nuh Tepesi

En İyi Sanat Yönetimi: Ufuk Bildibay / Bina

En İyi Fantastik Film: Bina

En İyi Orta-Uzun Metraj Belgesel: Mimaroğlu

En İyi Kısa Metraj Belgesel: Silivri’den Mektuplar (Letters from Silivri)

En İyi Kısa Film: Büyük İstanbul Depresyonu

Onur Ödülleri: Nur Sürer, Can Candan

Emek Ödülü: Ali Koçoğlu

En İyi Yabancı Film: Boyalı Kuş-The Painted Bird / Bir Film (ithalatçı)

Çevrimiçi En İyi Film: Mank / Netflix (çevrimiçi platform)

Okumaya Devam Edin

Facebook Sayfamızı Beğenin

Facebook Pagelike Widget

Twitter’dan takip edin!


Kaynak göstermeden alıntı yapılamaz. Tüm hakları saklıdır, https://sinematopya.com , 2019.

Trending